Skip to main content
विश्नोई एटलस
विश्नोई एटलस धरोहर की खोज • विरासत का संरक्षण
✦ श्री गुरु जम्भेश्वर भगवान • प्रामाणिक 120 शब्दवाणी डिजिटल अभिलेखागार (C9.2.1)

शब्दवाणी — 120 Sacred Shabds

सत्य, धर्म, करुणा, जीव-दया एवं पर्यावरण संरक्षण के पावन अमर उपदेश। मूल शब्दवाणी अपरिवर्तनीय सुरक्षित, हिन्दी भावार्थ एवं English translation सहित।

☀
आज का पावन शबद (Daily Wisdom)

शब्द 71: शब्द 71: धवणा धूजै पाहण पूजै बे फरमाई खुदाई

मूल वाणी:

ओ३म्-धवणा धूजै पाहण पूजै बे फरमाई खुदाई, गुरू के चेले के पाए लागै देखो लोग अन्हयायी। काठी कणजो रूपा रेहण, कापड़ मांह छिपाई। नीचा पड़ पड़ तानैं धोकें, धीरा रे हरि आई। ब्राह्मण नाऊं लादण रूड़ा, बूता नाऊं कूता। वै अपहानै पोह बत...

हिन्दी भावार्थ:

शबद संख्या 71 में गुरु जम्भेश्वर जी जोगियों, सिद्धों और बाह्य भेष धारियों को सच्चा योग समझाते हैं। वे सिखाते हैं कि कान छिदवाना, भभूत मलना या वन-कंदराओं में भटकना योग नहीं है, अपितु मन के विकारों को वश में करना और जीव दय...

प्रदर्शित शबद: 1–9 (कुल 9) सारे फ़िल्टर साफ़ करें (Reset)
41 Raag Kedara

शब्द 41 — शब्द 41: सुण राजेंद्र, सुण जोगेंद्र

ओ३म्—सुण राजेंद्र, सुण जोगेंद्र, सुण शेषिंद्र, सुण सोफिंद्र, सुण काफिंद्र, सुण चाचिंद्र, सिद्धक साध कहाणी। झूठी काया उपजत विषसत, जां जां नुगरे थिती न जाणी।
हे साधक! अनेक प्रकार के सिद्धों और साधकों की कथाओं को सुनो। यह शरीर नश्वर है और संसार में जो कुछ उत्पन्न होता है वह परिवर्तनशील है। मनुष्य यदि इस नश्वरता को पहचान नहीं पाता, तो वह बाहरी उपलब्धियों और शरीर को ही स्थायी समझने की भूल करता है।
O seeker, listen to the accounts of various Siddhas and spiritual practitioners. The physical body is impermanent, and everything that arises in the world is subject to change. If a person fails to recognize this impermanence, one may mistakenly regard the body and worldly achievements as permanent.
✦ मुख्य संदेश:

शरीर और संसार नश्वर हैं; उनकी अस्थिरता को पहचानना आध्यात्मिक जागृति का आधार है।

प्रमाणित शबद पढ़ें
42 Raag Kedara

शब्द 42 — शब्द 42: आयसा काहे काजे खेह भकरूड़े

ओ३म्—आयसा काहे काजे खेह भकरूड़े, सेवो भूत मसानां। घड़े, ऊंढे बरसत बहु मेहा, तिहिंमा कृष्ण चरित बिन पड़ यो न पड़सी पाणी। योगी जंगम नाथ दिगंबर, सन्यासी ब्राह्मण ब्रह्मचारी। मन हट पढ़िया पंडित, काजी मुल्ला खेले आप दुवारी। निश्चै कायूं वायूं होयसे, जे गुरु बिन खेल पसारी।
केवल बाहरी रूप, तपस्या, वेश या धार्मिक पहचान आध्यात्मिक सत्य की प्राप्ति की गारंटी नहीं है। योगी, जंगम, नाथ, दिगंबर, संन्यासी, ब्राह्मण, ब्रह्मचारी, पंडित, काजी या मुल्ला—इनमें से कोई भी बाहरी पहचान अपने आप में पर्याप्त नहीं। गुरु के सही मार्गदर्शन के बिना मनुष्य धार्मिक कर्मों और बाहरी साधनाओं में उलझा रह सकता है।
External appearance, austerity, religious dress or social identity alone does not guarantee spiritual realization. Whether one is a Yogi, Jangam, Nath, Digambar, ascetic, Brahmin, celibate, scholar, Qazi or Mullah, external identity by itself is insufficient. Without the guidance of the true Guru, a person may remain caught in external practices and religious forms.
✦ मुख्य संदेश:

धार्मिक वेश या पहचान से अधिक महत्वपूर्ण गुरु-मार्गदर्शन और वास्तविक आध्यात्मिक आचरण है।

प्रमाणित शबद पढ़ें
43 Raag Kedara

शब्द 43 — शब्द 43: ज्यूं राज गयो राजिंदर झूरे

ओ३म्—ज्यूं राज गयो राजिंदर झूरे, खोज गयो नै खोजी। लाख मूंई गिरहायंत झूरे, अरथ बिछूटा लोकी। मोर झड़े, कृषण भी झूरे, बिंद गए नै जोगी। जोगी, जंगम, जपिया, तपिया, जती तपी तक पीरूं। जिहिं तुल भूला पाहण तोले, तिहिं तुल तोलन हीरूं। जोगी सो तो जुग जुग जोगी, अब भी जोगी सोई। थे कान चिरावो चिरघट पहरो, आयंसा यह पाखंड तो जोग न होई। जटा बघारो जीव सिंघारो, आयंसा इहि पाखंड तो जोग न होई।
योग केवल बाहरी वेशभूषा या शरीर पर किए गए चिह्नों से प्राप्त नहीं होता। कान छिदवाना, विशेष वेश धारण करना, जटाएँ रखना या अन्य बाहरी प्रतीक अपनाना अपने आप में योग नहीं हैं। वास्तविक योग वह है जो मनुष्य के भीतर स्थायी रूप से विकसित हो—जो युगों तक साधक के चरित्र और चेतना में दिखाई दे।
Yoga is not attained merely through external appearance or bodily symbols. Piercing the ears, adopting distinctive clothing, wearing matted hair or displaying other outward signs does not by itself constitute true Yoga. True Yoga is an inner state that becomes established in the seeker's character and consciousness.
✦ मुख्य संदेश:

पाखंड और बाहरी प्रतीकों से योग नहीं होता; वास्तविक योग भीतर की साधना और परिवर्तन है।

प्रमाणित शबद पढ़ें
44 Raag Kedara

शब्द 44 — शब्द 44: खरतर झोली खरतर कंथा

ओ३म्—खरतर झोली खरतर कंथा, कांध सहे दुःख भारूं। जोग तणी थे खबर न पाई, कायं तज्या घर बारूं। ले सुई धागा सीवण लागा, करड़ कसिद मेखलियों। जड़ जटा धारी लंहैं न पारी, बाद बिबादी बेकरणों। थे वीर जपो बेताल धियावो, कांय न खोजो ततकणों। आयंसा डंडत डंडू मुंडत मुंडू, मुंडत माया मोह किसों। भरमी बादी बादे भूला, कांय न पाली जीव दयूं।
केवल झोली, कंथा, जटा, दंड या अन्य योग-संबंधी बाहरी प्रतीकों को धारण करने से योग सिद्ध नहीं होता। यदि मनुष्य माया और मोह में ही उलझा है तथा जीवों के प्रति दया नहीं रखता, तो बाहरी साधना का वास्तविक उद्देश्य पूरा नहीं होता।
Simply carrying a begging bag, wearing a spiritual garment, growing matted hair, carrying a staff or adopting other external symbols does not constitute true Yoga. If a person remains trapped in attachment and illusion and does not cultivate compassion toward living beings, the deeper purpose of spiritual practice remains unfulfilled.
✦ मुख्य संदेश:

सच्ची साधना बाहरी चिह्नों से नहीं, माया-मोह से ऊपर उठने और जीव-दया से प्रकट होती है।

प्रमाणित शबद पढ़ें
71 Raag Kedara

शब्द 71 — शब्द 71: धवणा धूजै पाहण पूजै बे फरमाई खुदाई

ओ३म्-धवणा धूजै पाहण पूजै बे फरमाई खुदाई, गुरू के चेले के पाए लागै देखो लोग अन्हयायी। काठी कणजो रूपा रेहण, कापड़ मांह छिपाई। नीचा पड़ पड़ तानैं धोकें, धीरा रे हरि आई। ब्राह्मण नाऊं लादण रूड़ा, बूता नाऊं कूता। वै अपहानै पोह बतावैं, बैर जगावैं सूता। भूत परेती जाखा खांणी, यह पाखण्ड परवाणो। बल बल कूकस कांय दलीजै, जामे कणूं न दाणू। तेल लीयो खल चोपै जोगी, खलपण सूंघी बिकाणो। कालर बीज न बीज पिराणी, थल सिर न कर निवाणो। नीर गए छीलर कांय सोधो, रीता रह्या इवाणो। भवंता ते फिरंता, फिरंता ते भवंता, मड़े मसाणे। तड़े तड़ंगे, पड़े पखांणे, वहां तो सिद्धि न काई। निज पोह खोज पिराणी, जे नर दावो छोड्यो मेर चुकाई, राह तेतीसों की जाणी।
शबद संख्या 71 में गुरु जम्भेश्वर जी जोगियों, सिद्धों और बाह्य भेष धारियों को सच्चा योग समझाते हैं। वे सिखाते हैं कि कान छिदवाना, भभूत मलना या वन-कंदराओं में भटकना योग नहीं है, अपितु मन के विकारों को वश में करना और जीव दया पालना ही सच्चा योग है।
In Shabad #71, Sri Guru Jambheshwar Bhagwan imparts timeless spiritual wisdom. He addresses ascetics and mendicants, elucidating that genuine Yoga is not found in external robes or ritual austerities, but in internal purity, self-control, and loving kindness towards all creation.
✦ मुख्य संदेश:

धर्म केवल बाहरी आडंबर नहीं; सच्चा आचरण, जीव-दया और आत्म-साधना ही परमात्मा की सच्ची प्राप्ति है।

प्रमाणित शबद पढ़ें
83 Raag Kedara

शब्द 83 — शब्द 83: जो नर घोड़ै चढै पाग न बांधै

ओ३म्-जो नर घोड़ै चढै पाग न बांधै, ताकी करणी कौण बिचारूं। शुचियारा होयसी आय मिलसी, करड़ा दोजग खारूं। जीव तड़े को रिजक न मेटूं, मूवां परहथ सारूं। हाथ न धोवै पग न पखालै, नाहरसिंघ नर काजूं। जुग अनंत अनंत बरत्या, म्हे शून्हय मंडल का राजूं।
शबद संख्या 83 में गुरु जम्भेश्वर जी सृष्टि के मूल तत्वों—जल, वायु, पृथ्वी, वनस्पति और मूक पशु-पक्षियों के संरक्षण का पावन संदेश देते हैं। प्रकृति परमात्मा का ही स्वरूप है, अतः उसकी रक्षा करना प्रत्येक मनुष्य का सर्वोपरि धर्म है।
In Shabad #83, Sri Guru Jambheshwar Bhagwan imparts timeless spiritual wisdom. He emphasizes the sacred sanctity of nature, water, air, trees, and voiceless creatures, teaching that preserving the environment is living worship of the omnipresent Creator.
✦ मुख्य संदेश:

धर्म केवल बाहरी आडंबर नहीं; सच्चा आचरण, जीव-दया और आत्म-साधना ही परमात्मा की सच्ची प्राप्ति है।

प्रमाणित शबद पढ़ें
95 Raag Kedara

शब्द 95 — शब्द 95: बाद बिवाद फिटाकर प्राणी

ओ३म्-बाद बिवाद फिटाकर प्राणी, छाडो मनहट मन का भाणो। कांही कै मन भयो अंधेरो, कांही सूर उगाणो। नुगरा कै मन भयो अंधेरो, सुगरा सूर उगाणो। चरण भी रहिया, लोयण झुरिया, पिंजर पड्यो पुराणो। बेटा बेटी बहन रू भाई, सबसै भयो अभाणो। तेल लियो खल चोपै जोगी, रीता रहीयो घाणो। हंस उडाणो पंथ बिलब्यो, कीयो दूर पयाणो। आगै सुरपति लेखो मांगै, कहि जीवड़ा के करण कमाणो। जीवड़ा नै पाछो सुझण लागो सुकरत नै पछताणो।
शबद संख्या 95 में गुरु जम्भेश्वर जी जोगियों, सिद्धों और बाह्य भेष धारियों को सच्चा योग समझाते हैं। वे सिखाते हैं कि कान छिदवाना, भभूत मलना या वन-कंदराओं में भटकना योग नहीं है, अपितु मन के विकारों को वश में करना और जीव दया पालना ही सच्चा योग है।
In Shabad #95, Sri Guru Jambheshwar Bhagwan imparts timeless spiritual wisdom. He addresses ascetics and mendicants, elucidating that genuine Yoga is not found in external robes or ritual austerities, but in internal purity, self-control, and loving kindness towards all creation.
✦ मुख्य संदेश:

धर्म केवल बाहरी आडंबर नहीं; सच्चा आचरण, जीव-दया और आत्म-साधना ही परमात्मा की सच्ची प्राप्ति है।

प्रमाणित शबद पढ़ें
107 Raag Kedara

शब्द 107 — शब्द 107: सहजे शीले सेज बिछायों

ओ३म्-सहजे शीले सेज बिछायों, उनमन रह्या उदांसू। जुगे जुगन्तर भवे भवन्तर, कहो कहाणी कासूं। रवि ऊगा जब उल्लू अन्धा, दुनियां भया उजासूं। सतगुरू मिलियो सतपंथ बतायो भ्रांत चुकाई, सुगरां भयो बिसवासूं। जां जां जांण्यो, तहां प्रवाणो। सहज समाणो, जिहिं के मन की पूगीं आसूं। जहां गुरू न चीन्हों पंथ न पायो, तहां गल पड़ी परासूं।
शबद संख्या 107 में गुरु जम्भेश्वर जी सद्गुरु की अनन्य महिमा और मार्गदर्शन की अनिवार्यता प्रकट करते हैं। गुरु-मुख से प्रकट होने वाला ज्ञान ही अज्ञान के अंधकार को मिटाकर मोक्ष का मार्ग प्रशस्त करता है।
In Shabad #107, Sri Guru Jambheshwar Bhagwan imparts timeless spiritual wisdom. He glorifies the necessity of the True Master (Satguru), whose enlightened guidance dissolves worldly delusion and leads the aspirant towards liberation.
✦ मुख्य संदेश:

धर्म केवल बाहरी आडंबर नहीं; सच्चा आचरण, जीव-दया और आत्म-साधना ही परमात्मा की सच्ची प्राप्ति है।

प्रमाणित शबद पढ़ें
119 Raag Kedara

शब्द 119 — शब्द 119: विष्णु विष्णु तू भणरे प्राणी,

ओ३म्-विष्णु विष्णु तू भणरे प्राणी, पैंके लाख उपाजूं। रतन काया बैकूंठे बासो, तेरा जरा मरण भय भाजूं।
शबद संख्या 119 में गुरु जम्भेश्वर जी अविनाशी परमात्मा विष्णु के अनन्य सुमिरन का संदेश देते हैं। वे मानव को सचेत करते हैं कि सांसारिक भ्रम और मोह-माया नश्वर हैं; केवल प्रभु का नाम और सदाचार ही भवसागर पार कराने वाले हैं।
In Shabad #119, Sri Guru Jambheshwar Bhagwan imparts timeless spiritual wisdom. He inspires ceaseless remembrance of the Supreme Lord Vishnu, reminding the soul that worldly entanglements are fleeting and only spiritual truth liberates from worldly suffering.
✦ मुख्य संदेश:

धर्म केवल बाहरी आडंबर नहीं; सच्चा आचरण, जीव-दया और आत्म-साधना ही परमात्मा की सच्ची प्राप्ति है।

प्रमाणित शबद पढ़ें
📡 ऑफलाइन मोड सक्रिय (Offline Mode Active) आपातकालीन नंबर →